Kredyty frankowe na dobre wpisały się w krajobraz polskiego rynku finansowego – niestety głównie przez problemy, jakie zaczęły sprawiać ich umowy. Wiele osób nadal nie ma świadomości, że ich umowa kredytu frankowego może zawierać klauzule niedozwolone, które otwierają drogę do unieważnienia całego zobowiązania – i odzyskania nawet setek tysięcy złotych. W tym artykule dowiesz się, jak krok po kroku przeanalizować swoją umowę i na co zwrócić szczególną uwagę. Jeśli masz kredyt frankowy CHF – koniecznie przeczytaj dalej.
Na czym polega problem z kredytami we frankach?
Kredyty frankowe to umowy zawierane zazwyczaj w latach 2004–2011, w których kwota kredytu była przeliczana na franki szwajcarskie (CHF), a jego wypłata oraz spłaty dokonywane w złotówkach. Główne ryzyko polegało na wahaniach kursu franka, co prowadziło do nagłego wzrostu zadłużenia kredytobiorców w złotówkach. Wielu z nich zaciągało kredyty np. na 200 000 zł, a po kilkunastu latach okazywało się, że spłacili już niemal drugie tyle – a i tak zostaje im nadal do spłaty ogromna kwota.
To właśnie ten mechanizm – przeliczenie kwoty kredytu po kursie banku, a potem spłacanie według innych tabel kursowych – stał się przedmiotem wielu sporów sądowych. Wiele sądów uznaje takie zapisy umów za klauzule abuzywne, czyli niedozwolone.
Kiedy umowa kredytu frankowego może zawierać klauzule niedozwolone?
Nie każda umowa frankowa zawiera niedozwolone zapisy, ale w praktyce ogromna większość z nich – zwłaszcza z okresu 2004–2010 – zawiera postanowienia, które mogą być zakwestionowane. Oto kilka cech typowych dla takich umów:
- Brak jasności co do sposobu ustalania kursu waluty – bank ustala kurs jednostronnie, bez kontroli klienta.
- Dwukrotne przeliczanie kwoty kredytu – jeden kurs przy wypłacie, inny przy spłacie rat.
- Brak przejrzystości w informowaniu klienta o ryzyku kursowym – klient nie był świadomy, że rata może wzrosnąć nawet o kilkaset procent.
Takie zapisy mogą sprawić, że unieważnienie kredytu frankowego stanie się możliwe lub kredyt zostanie przewalutowany z pominięciem nieuczciwych zapisów.
Jak sprawdzić, czy Twoja umowa zawiera niedozwolone klauzule?
Analiza umowy kredytowej może wydawać się trudna – bankowe dokumenty są pełne skomplikowanych zwrotów prawniczych i finansowych. Ale istnieje kilka kroków, które możesz podjąć samodzielnie, zanim udasz się do kancelarii prawnej.
Krok 1: Znajdź swoją umowę kredytową
Dokument, którego potrzebujesz, to umowa kredytu hipotecznego zawarta z bankiem – najczęściej oznaczona nazwami „umowa kredytu waloryzowanego kursem CHF” lub podobnie. Poszukaj również załączników, regulaminów banku oraz tabel kursowych z dnia zawarcia umowy.
Krok 2: Zwróć uwagę na tabele kursowe
Czy kurs CHF, według którego wypłacono kredyt, pochodzi z tabeli banku? A jeśli tak, to czy spłaty rat również zależały od tych tabel? Sprawdź, czy bank miał prawo ustalać kurs jednostronnie i czy w umowie brakowało mechanizmu jego weryfikacji.
Krok 3: Poszukaj klauzul przeliczeniowych
Zwroty, na które warto zwrócić uwagę:
- „Kwota kredytu wyrażona w złotych zostanie przeliczona na CHF według kursu kupna banku z dnia uruchomienia kredytu”
- „Spłata kredytu następuje w złotówkach według kursu sprzedaży CHF ustalonego w tabeli banku”
Jeśli Twoja umowa zawiera takie sformułowania, bardzo możliwe, że masz klauzulę abuzywną.
Krok 4: Porównaj z rejestrem UOKiK
Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów prowadzi rejestr klauzul niedozwolonych. Warto sprawdzić, czy postanowienia znajdujące się w Twojej umowie kredytowej są już w tym rejestrze, co znacznie ułatwia późniejszą batalię sądową.
Krok 5: Skonsultuj umowę z prawnikiem
Nieocenioną pomocą może być pomoc frankowiczom świadczona przez wyspecjalizowane kancelarie prawne. Tylko doświadczony prawnik oceni pełny potencjał sprawy i zaproponuje właściwą strategię działania.
Jakie są możliwości działania, gdy umowa zawiera klauzule niedozwolone?
W zależności od charakteru klauzuli oraz Twojej sytuacji prawnej, możliwe są różne rozwiązania:
- Unieważnienie całej umowy – sąd może uznać, że umowa jest nieważna od początku (tzw. ex tunc), a obie strony muszą zwrócić sobie nawzajem świadczenia. Ty oddajesz bankowi tylko pożyczony kapitał, a bank oddaje wszystkie nadpłacone raty.
- Odfrankowienie kredytu – sąd usuwa wadliwe postanowienia dotyczące przeliczeń walutowych, pozostawiając kredyt jako zwykłą umowę w złotówkach z oprocentowaniem LIBOR lub WIBOR.
- Negocjacje z bankiem – w niektórych przypadkach możliwa jest polubowna ścieżka – bank może zaproponować ugodę (choć zazwyczaj mniej korzystną niż rozwiązania sądowe).
Najczęstsze pytania frankowiczów
Czy każda umowa frankowa nadaje się do unieważnienia?
Nie każda – ale bardzo wiele z nich. W szczególności umowy zawarte przed 2011 rokiem mają duże szanse na zakwestionowanie. Warto jednak podejść indywidualnie do każdej sprawy i wykonać szczegółową analizę.
Jak długo trwa proces sądowy?
Zależnie od sądu oraz skomplikowania sprawy – od kilku miesięcy do około 2 lat. Coraz więcej wyroków zapada po jednej lub dwóch rozprawach, zwłaszcza jeśli bank nie posiada skutecznych argumentów obrony.
Co się dzieje po unieważnieniu umowy?
Po prawomocnym wyroku umowa przestaje obowiązywać. Obie strony muszą rozliczyć się między sobą – bank oddaje nadpłatę, a kredytobiorca zwraca tylko kapitał. Często kończy się to nawet powstaniem nadpłaty po stronie konsumenta.
Czy coś mi grozi, jeśli przegram sprawę?
Główne ryzyko to koszty sądowe – jednak przy obecnej linii orzeczniczej, szansa przegranej dobrze przygotowanej sprawy jest bardzo niewielka. I tak – przed rozpoczęciem należy mieć rzetelną analizę prawną.
Sekcja praktyczna: Jak przygotować się do walki z bankiem?
Aby skutecznie wystąpić z roszczeniem wobec banku, warto przygotować kilka rzeczy:
- Pobierz kopię umowy kredytowej oraz wszystkie aneksy i regulaminy.
- Sprawdź historię spłaty kredytu – wydruk z banku lub zestawienia rat.
- Przygotuj swój harmonogram spłat i porównaj go z tym, co zostało odprowadzone na konto banku.
- Skontaktuj się ze specjalistą – np. kancelarią prawną zajmującą się sprawami frankowymi.
- Rozważ złożenie pozwu – lub przynajmniej wezwania do banku o unieważnienie umowy.
Nie jesteś sam – Pomoc dla frankowiczów
W ostatnich latach temat kredytów frankowych stał się priorytetem dla wielu kancelarii oraz sądów. Statystyki są jednoznaczne: rośnie liczba wygranych spraw. Dlatego tak ważne jest, by działać – a nie czekać, aż sytuacja się sama rozwiąże.
Ustawodawstwo i orzecznictwo stają po stronie kredytobiorców – ale to Ty musisz wykonać pierwszy krok. Ekspercka pomoc w zakresie umów kredytu frankowego może sprawić, że już wkrótce nie będziesz musiał spłacać zadłużenia, które narosło tylko z powodu błędu systemowego.
Podsumowanie – nie czekaj, działaj świadomie
Kredyt frankowy CHF nie musi być wyrokiem na resztę życia. Kluczowe jest, by wiedzieć, jak rozpoznać klauzule abuzywne i zrozumieć swoje prawa. W artykule omówiliśmy najważniejsze zagadnienia, pokazując konkretne kroki prowadzące do skutecznej walki o sprawiedliwość.
Masz już wiedzę – teraz czas na działanie. Nieważne, kiedy zawarłeś swoją umowę. Jeśli podejrzewasz, że zawiera niedozwolone zapisy – skontaktuj się z prawnikiem, zrób analizę i zdecyduj: czy chcesz nadal spłacać kredyt ze zmianami kursu, czy wolisz raz na zawsze się go pozbyć? Ostateczną decyzję zawsze podejmujesz Ty – ale warto, by była oparta na faktach i możliwościach prawnych.